Yalan Habere Karşı Tutum ve Davranışlar: Üç Üniversite Örneğinde Durum Araştırması

Sibel Onursoy, Erdem Alper Turan, Segâh Yeşilyurt, Fatma Kübra Astam

Öz

Hukuki düzenlemelerin eksikliği ve uygulanma güçlüğü, kitlelerin kolayca yönlendirilebilmesini, kışkırtılabilmesini desteklemesi, sosyal medyanın önemli dezavantajları arasında yer almaktadır. Kullanıcılar, sosyal medya hesapları aracılığıyla, ilk elden şahit oldukları haber değeri taşıyan olaylar hakkında bilgi, fotoğraf, video ve anlatım gönderebilme olanağına sahip olmuştur. Yalan/yanıltıcı bilgi ve içeriklerin hızlı bir biçimde yayılması sosyal ağları yalan haber barındırma açısından olumsuz bir üne kavuşturmuştur. Disiplinsiz gelişen haber/bilgi süreci doğal olarak farklı etkilere ve karmaşaya neden olabilmektedir. Bu nedenle, yalan haberlerin ya da bilgilerin kullanıcıya etkisive karar süreçlerinin değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı yalan haberlere maruz kalabilen bireylerin, yalan haber değerlendirmesini açıklamak, yalan haberle başa çıkmada karar ve etki süreçleri, tutum ve davranışlarını belirlemektir. Bu araştırma nicel araştırma metodu kullanılan betimleyici bir alan araştırmasıdır. Veri toplama tekniği olarak anket tercih edilmiştir. Çalışma kapsamında Ankara, Samsun ve Eskişehir’deki üç üniversitede öğrenim gören230öğrenciye gönüllülük esasıyla anket uygulanmıştır.Örneklem belirlemedeolasılığa dayananörnekleme yöntemi olan tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Yalan habere karşı tutum ve davranış örüntülerini ortaya çıkarmak için,üç üniversitenin örgün öğrenci evrenini temsil eden örnekleminyaş aralığıve cinsiyet değişkenleri dikkate alınmıştır. Örgün öğretim öğrencisi olmaları, dolayısıyla teknolojiye yakın, sosyal medyakullanıcısı öğrencilerin medya kullanımı, yalan haberle karşılaşma süreci, habere inanma/inanmama karar süreci, doğrulatma kategorilerinden oluşan anket uygulanmaktadır.Araştırma sonucunda bu örneklemingörsel nitelikli içerikleri daha inandırıcı bulduğu,propaganda ve yönlendirici özellikteki yalan haberlerin çoğunlukta olduğu ve magazin, siyaset, ekonomi haber türlerinde yaygın olduğuortaya çıkmıştır. 

Anahtar Kelimeler


Sosyal medya; yalan haber; yalan haber etkisi; doğruluk kontrolü; kullanıcı tutum ve davranışları; kasıtlı ve kasıtsız yanlış bilgi; kusurlu bilgilendirme; bilgi kirliliği.

Tam Metin: PDF

DOI: 10.24146/tk.759014
x
##plugins.generic.fileValidation.errorTitle##